امروزه با پیشرفت علوم و تکنولوژیهای مختلف از انواع مختلفی از سقفها در صنعت ساختمانسازی استفاده میشود که رایجترین آنها شامل سقف تیرچهبلوک، سقف کامپوزیت، سقف تیر دال، سقف کوبیاکس، سقف یوبوت، سقف وافل، سقف پیشتنیده، سقف طاق ضربی و … هستند.
سقف دال بتنی از جمله سقفهای رایج و کاربردی است که در انواع ساختمانها به کار میرود و میتواند به صورت یکطرفه و دوطرفه اجرا شود. سقف دال بتنی میتواند انواع مختلفی همچون دال تخت (Flat Slab)، دال معمولی (Conventional Slab)، دال بتن یکطرفه، دال بتن دوطرفه و … داشته باشد که هر کدام از ویژگیها و کاربردهای مختلفی برخوردارند. در ادامه مطلب به بررسی حداکثر دهانه سقف دال بتنی پرداخته خواهد شد.
سقف دال بتنی چیست؟
سقف دال بتنی در اصل یکی از سقفهای ساختمانی است که به شکلی یکپارچه و از مصالحی همچون بتن و فولاد ساخته خواهد شد. در حقیقت دالهای بتنی میتوانند کاربردهای متعددی داشته باشند که یکی از مهمترین آنها اجرای سقفهای ساختمانی است.
ضخامت دالها از طول و عرض آنها کمتر است. عملکرد دالها به این شیوه است که با خم شدن در یک یا دو جهت در سقف، کف و بام ساختمان، بارها را انتقال میدهد.
در نهایت صفحات بر روی تیرهای اصلی یا تیرهای بتنی یکپارچه، دیوارها یا بر روی ستونها اجرا میشوند و بر اساس مقاومت مورد نیاز به دو نوع اصلی دال یکطرفه و دوطرفه تقسیم میشوند.
هرچند که سقفهای دال بتنی انواع مختلفی دارند اما رایجترین نوع آنها که در ساختمانسازی به کار میرود دال یکطرفه و دوطرفه است.
سقف دال یکطرفه
برای اجرای این نوع سقف از روش قالبگیری استفاده میشود که شامل مراحلی همچون تثبیت قالب، نصب استحکامات، آرماتوربندی و بتنریزی خواهد بود.
سقف دال بتنی یکطرفه معمولا برای ارتفاعهای ۳۶ متری و وزن زنده ۳ تا ۵ کیلو نیوتن بر مترمربع کاربرد دارد. چنانچه از این سقفها برای سقفهایی با دهانههای بزرگ به کار برود، میزان انحنا و هزینههای آن افزایش پیدا میکند.
برای بررسی سنگدال بتنی، انواع آن و مزایا و معایب آن در این مقاله فضای توضیح نیست و پیشنهاد میکنیم تا به صفحه سنگدال بتنی مراجعه بفرمایید
سقف دال بتنی دوطرفه
سقف دال بتنی دوطرفه برخلاف دال یکطرفه میتواند بار خود را به تمامی تیرهای پیرامونی منتقل نماید. نسبت طول به عرض این دالها کمتر از ۲ است و این قابلیت را دارند که از دو جهت خم شوند.
این نوع از دالهای بتنی در زمان تحمل فشار و نیرو شبیه بشقاب شده و ضخامت آنها با توجه به دهانه سقف میتواند از ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیمتر متفاوت باشد.
این سقف شباهت بالایی به سقف دال یکطرفه دارد اما در زمان اجرا نیاز به چارچوب بیشتری خواهد داشت چرا که از هر ۴ طرف حمایت میشوند. در حقیقت دال روی تیر سقف برای دو طرف بین ۶ و ۹ متر و وزن زنده ۶۳ کیلو نیوتن بر متر مربع مناسب است.
حداکثر دهانه سقف دال بتنی
همانطور که گفته شد سقف دال بتنی میتواند انواع مختلفی داشته باشد و هرکدام از آنها میتوانند ویژگیهای فیزیکی و ساختاری متفاوتی داشته باشند و برای پروژههای مختلفی مورد استفاده قرار بگیرند.
حداکثر دهانه سقف دال بتنی میتواند تحت تأثیر فاکتورهای مختلفی همچون ضخامت دال بتن، ارتفاع، سقف، میزان وزن مرده و … باشد و نمیتواند مقادیر دقیق و مشخصی برای آنها عنوان کرد.
به طور حدودی حداکثر دهانه سقف دال بتنی یکطرفه میتواند از ۳ تا ۴ متر باشد در حالی که سقفهای دال بتنی دوطرفه میتوانند برای سقفهایی با دهانه ۶ تا ۹ متر استفاده شوند.
تفاوتهای اصلی سقف دال بتنی یکطرفه و دوطرفه
سقفهای دال بتنی انواع مختلفی دارند اما سقفهای یکطرفه و دوطرفه از رایجترین و کاربردیترین آنها هستند که در بسیاری از ساختمانها استفاده میشوند.
این سقفها اگرچه شباهتهای متعددی دارند اما میتوانند تفاوتهای زیادی نیز داشته باشند که مهمترین آنها شامل موارد زیر هستند:
- حداکثر دهانه سقف دال بتنی یکطرفه ۴ متر است در حالی که حداکثر دهانه سقف دال بتنی دوطرفه میتواند ۹ متر باشد.
- جهت و نحوه قرارگیری آرماتورها در این دو نوع دال متفاوت است بهگونهای که در دال بتنی یکطرفه فقط در جهت طولی نیاز به آرماتور خمشی وجود دارد اما در دال دوطرفه هم در جهت طولی و هم در جهت عرضی باید از آرماتور خمشی استفاده کرد.
- حجم فولاد استفاده شده در اجرای سقف دال بتنی یکطرفه کمتر از دال دوطرفه میباشد و همین امر باعث میشود دال یکطرفه عمق بیشتری داشته باشد.
- شکل منحنی صفحه سقف دال یکطرفه به شکل استوانهای بوده در حالی که شکل منحنی دال دوطرفه تحت بارهای شدید شبیه به بشقاب خواهد بود.
- در سقفهای دال بتنی یکطرفه، دالهای بتنی بر روی دو لبه مقابل تکیه داده میشوند و بار وارد شده بر آنها در راستای عمود بر تیرهای تکیه گاه خواهد بود هرچند که گاهی بر روی ۴ لبه نیز تکیه داده خواهند شد.
- نسبت طول به عرض چشمه دال در سقف یکطرفه بیشتر از ۲ است که باعث میشود بخش بیشتری از بارهای وارده در امتداد دهانه کوتاهتر منتقل شود
- در سقف دال بتنی دوطرفه، دال بتنی از چهار طرف بر روی تیرها تکیه خواهد داشت و نسبت طول به عرض چشمه آن کمتر از ۲ خواهد بود.
- سقف دال بتنی یکطرفه برای ساختمانهایی که در آنها تأثیر بارها بر عناصر سازهای کم است مناسب است در حالی که سقف دال دوطرفه در ساختمانهایی استفاده میشود تأثیر بارها بر عناصر سازهای زیاد باشد
- سقف دال یکطرفه برای دهانههای ۳.۶ متری بسیار مقرونبهصرفه بوده اما برای دهانههای بزرگ بهصرفه نیست
مقایسه مساحت دهانه سقفها
سقفهای مختلفی در صنعت ساختمانسازی استفاده میشوند که هر کدام میتوانند ویژگیها و مزایای متعددی داشته باشند.
حداکثر دهانه سقف دال بتنی در مقایسه با سایر سقفها متفاوت است. به صورت کلی حداکثر دهانه انواع سقفها به شرح جدول زیر هستند:
| نوع سقف | حداکثر دهانه (متر) | توضیحات |
| سقف دال بتنی | ۶ – ۸ | مناسب برای دهانههای کوتاه. قابل استفاده در ساختمانهای مسکونی با تعداد طبقات کم |
| سقف تیر و دال | ۱۵ – ۱۸ | مناسب برای دهانههای بزرگ. استحکام عالی به دلیل داشتن تیرهای فرعی و دال بتنی |
| سقف وافل | ۱۲ – ۱۸ | مناسب دهانههای بزرگ به دلیل داشتن ساختار شبکهای، کمک به کاهش مصرف بتن. عایق مناسب صدا |
| سقف طاق ضربی | ۳ – ۵ | مناسب دهانههای کوتاه. قابل استفاده در ساختمانهای سنتی و قدیمی |
| سقف پیشتنیده | ۲۰ – ۲۵ | قابل استفاده در دهانههای بسیار بزرگ مانند پلها و سالنهای صنعتی |
| سقف تیرچهبلوک | ۷ – ۸ | مناسب دهانههای متوسط. وزن مناسب به دلیل استفاده از تیرچه و بلوک، نصب سریع و آسان |
| سقف کامپوزیت | ۱۰ – ۱۲ | مقاومت عالی در برابر نیروهای کششی و خمشی به دلیل استفاده از ترکیب فولاد و بتن |
| سقف کُرمیت | ۸ – ۱۲ | مناسب دهانههای متوسط. وزن کم و مقاومت بالا |
| سقف یوبوت | ۱۲ – ۱۶ | کاهش وزن مرده به دلیل استفاده از قالبهای ماندگار پلاستیکی. مناسب برای دهانههای نسبتاً بزرگ. |
| سقف کوبیاکس | ۱۵ – ۲۰ | کاهش وزن و کاهش مصرف بتن به دلیل استفاده از توپکهای پلاستیکی. مناسب برای دهانههای بزرگ و ساختمانهای با طبقات زیاد. |
جمعبندی نهایی
دال بتنی همانند درپوش بتنی دیوار میتواند قابلیتهای مختلفی داشته باشد که مهمترین آنها اجرای سقفهای ساختمانی است. سقفهای دال بتنی انواع مختلفی داشته و میتوانند از مزایای متعددی برخوردار باشند.
حداکثر دهانه سقف دال بتنی بر اساس فاکتورهایی همچون ضخامت دال بتن، ارتفاع، سقف، میزان وزن مرده و … تعیین میشود و میتواند از ۳ تا ۹ متر متغیر باشد.
