بلوکهای سیمانی سبک در اصل نوعی از بلوکهای ساختمانی مدرن هستند که دارای یک ساختار متخلخل، سلولی و اسفنجی بوده و از وزن بسیار کمتری نسبت به بلوکهای قدیمی برخوردارند. این بلوکها در شرایط دمایی و فشار خاصی (اتوکلاو) تولید شده و مهمترین مص
الح به کار رفته در ساخت آنها شامل سیمان، پوکه معدنی، سیلیس، گچ، پودر آلومینیوم، آب و افزودنیهای مختلف هستند. پوکه معدنی به دلیل وزن سبک و ساختار متخلخل خود از اصلیترین متریال های تولید این بلوکها بوده و از فعالیتهای آتشفشانی به دست میآید. ساخت بلوک سیمانی سبک با پوکه معدنی بهواسطه مزیتهای متعدد میتواند نقش پررنگی در کاهش هزینههای ساختوساز، افزایش سرعت ساختوساز، کاهش بار مرده سازه، افزایش ایمنی سازه و … داشته باشد. در ادامه این مطلب از بتن پارسیان بررسی میشود که کاربرد پوکه معدنی چیست و چرا از آن در تولید بلوکهای سبک استفاده میشود.
پوکه معدنی چیست و شامل چند نوع است؟
پوکه معدنی در حقیقت یکی از انواع سنگهای آتشفشانی بوده که در اثر فعالیتهای آتشفشانی و حبس گاز در بین مواد مذاب آتشفشان تشکیل شده و آن را با نام علمی پومیس یا پامیس (Pumice) نیز میشناسند. در اصل پوکههای معدنی در زمان خروج دارای حبابهایی از گاز بوده که سرعت خروج آنها با یکدیگر متفاوت است و همین باعث ایجاد ساختار تخلخلی آنها میشود و هرچقدر میزان تخلخل سنگ بیشتر باشد از کیفیت بالاتری برخوردار است.
این سنگها میتوانند از ترکیبات مختلفی همچون آهن، آلومینیوم، منیزیم، کلسیم و سدیم به شیوه اکسید شده برخوردار باشند. ویژگی اصلی و بارز پوکههای معدنی ساختار متخلخل و وزن بسیار کم آنها است به همین دلیل میتوانند در پر کردن خاک، کاهش وزن کلی سازه، بهبود زهکشی، کاهش فشار وارد بر زمین و … اثرات ویژهای داشته باشند. از نظر نحوه تولید پوکهها به دو دسته معدنی و طبیعی تقسیم میشوند:
پوکه صنعتی
این پوکهها در حقیقت به شیوه صنعتی و از انبساط خاک رس در کورههایی با دماهای بالا تولید میشوند و از سطحی زبر و شکلی گرد برخوردارند.
پوکه طبیعی
پوکههای طبیعی یا معدنی همان پوکههایی هستند که در اثر فعالیتهای آتشفشانی تولید میشوند و میتوانند از تنوع بالایی برخوردار باشند که مهمترین آنها شامل موارد زیر هستند:
- پوکه نخودی که ابعاد و اندازههای ریزی داشته برای پر کردن فضاهای کوچک و لایههای نازک استفاده شده و بهسادگی با خاک ترکیب میشود.
- پوکه عدسی بزرگتر از پوکه نخودی بوده و برای پر کردن و سبکسازی لایههای ضخیمتر خاک کاربرد دارد.
- پوکه بادامی که برای ایجاد لایههای ضخیم کاربرد داشته و در پروژههای بزرگ به کار میرود و میتواند به کاهش وزن کلی سازه کمک کند.
- پوکه فندقی که تأثیر زیادی در کاهش وزن کلی خاک دارد و از وارد آمدن فشار زیاد بر روی سازهها جلوگیری میکند.
- پوکه مختلط که در ساختمانسازی، کشاورزی و … به کار رفته و عملکرد مناسبی در کاهش وزن، زهکشی و … دارد.
- پوکه ماسهای که میتواند وزن خاک را کاهش داده و از فشار بر روی سازههای زیرین جلوگیری نماید
هر کدام از انواع پوکههای معرفی شده میتوانند ویژگیها، قابلیتها و مزیتهای منحصربهفردی داشته باشند. از نظر محل استخراج نیز، پوکهها میتوانند شامل انواع پوکههای قروه، تبریز، بستانآباد و … باشند که هر کدام ویژگیهای خاص خود را داشته و از کیفیت و کاربردهای متعددی برخوردارند.
چرا از پوکه معدنی در بلوک سبک استفاده میشود؟
در سالهای اخیر بهواسطه پیشرفت علوم و تکنولوژیهای مختلف، مصالح و متریال های مدرن و جدیدی در صنعت ساختمانسازی تولید شدهاند که از مزیتهای متعددی نسبت به مصالح قدیمی برخوردارند. استفاده از پوکههای معدنی در تولید بلوکهای سیمانی سبک مزیتهای متعددی دارد که مهمترین آنها شامل موارد زیر هستند:
- این پوکهها به دلیل ساختار اسفنجی خود از وزن بسیار کمی برخوردار بوده و موجب کاهش وزن چشمگیر بلوکها و در نهایت کاهش وزن کلی ساختمان میشوند
- استفاده از پوکههای معدنی در تولید بلوک پوکهای یا بلوک سبک باعث میشود که این مصالح در برابر حرارت، صوت و حتی رطوبت مقاومت بالایی داشته باشند و همانند یک عایق از هدر رفت انرژیها جلوگیری نمایند.
- یکی دیگر از مهمترین مزیتهای استفاده از پوکه معدنی در تولید بلوک سبک صرفهجویی در هزینهها است. بلوک پوکهای در مقایسه با انواع بلوکهای سیمانی دیگر از قیمت مناسبتری برخوردار بوده و به کاهش هزینههای کلی کمک میکند.
- پوکه معدنی در برابر حریق و آتشسوزی مقاومت بسیار خوبی دارد و تولید بلوکهای سبک با استفاده از این مواد میتواند به افزایش ایمنی سازه کمک کند. همچنین این پوکهها از رسانایی بسیار ضعیفی برخوردارند و در محیطهایی که از برق فشار قوی استفاده میشود میتوانند عملکرد مناسبی در تامین امنیت داشته باشند.
فرآیند استفاده از پوکه معدنی در ساخت بلوک سیمانی سبک
بلوک پوکهای در مقایسه با انواع بلوکهای دیگر بر اساس یک فرآیند تولید خاص ساخته میشود و پوکههای معدنی در یک فرآیند ویژه در آن به کار میروند. در حالت کلی نحوه ساخت بلوک پوکهای به این صورت است که ابتدا ملات سیمان، پوکه معدنی (قروه، تبریز، بستانآباد و …) و آب در میکسر با نسبتهای مشخص ترکیب شده و سپس این مخلوط به دستگاههای تولید اتوماتیک بلوک یا پیوسینگ انتقال داده میشوند.
بلوک پوکهای یا بلوک سبک در این دستگاهها تحت پرس شدید قرار گرفته و چند روز در قفسههای مخصوص و در اتاق بخار، خشک میشوند. میزان ملات مورد استفاده برای تولید این بلوکها دو برابر بلوکهای ماسهای بوده اما از لحاظ ابعاد، حتی در شرایط پرس شده نیز بزرگتر از بلوکهای دستی میباشند
ترکیب پوکه با سیمان، ماسه و آب برای ساخت بلوک سبک
همانطور که گفته شد ملات مورد استفاده برای تولید بلوک پوکهای انحصاراً شامل پوکه معدنی، سیمان و آب میباشد و به هیچ عنوان نباید از مواد متخلخل دیگر برای ساخت این بلوکها استفاده کرد. زمانی که در کنار مواد اولیه گفته شده از ماسه هم استفاده میشود، ظاهر و ساختار بلوکهای سبک تغییر پیدا کرده و ریزدانههای مختلفی در آن دیده میشود و همین امر باعث میشود که بلوک از نظر ویژگیهای ابعادی، میزان مقاومت، میزان عایق بودن و … تغییر پیدا کرده و راندمان اصلی خود را از دست بدهد.
تفاوت نسبتها در انواع بلوک
بلوکهای سبک از تنوع بسیار زیادی برخوردار بوده و شامل مواردی همچون بلوک سیمانی سبک پوکهای، بلوک سیمانی سبک لیکا، بلوک سیمانی سبک گازی، بلوک CLC یا فوم بتن، بلوک سبک سیمانی هبلکس و … هستند. هر کدام از این بلوکها میتوانند از مواد اولیه، افزودنیها و ترکیبات مختلف و تحت فرآیندهای خاصی تولید شوند.
در حقیقت تفاوت نسبت مواد اولیه در این بلوکها باعث شده است که هر کدام از آنها از ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی مختلفی برخوردار باشند و قابلیتها وکاربردهای منحصربهفردی داشته باشند.
مزایا و معایب استفاده از پوکه معدنی در بلوکها
ساخت بلوک سیمانی سبک با استفاده از ترکیب پوکه با سیمان و آب میتواند مزیتها و معایب خاصی داشته باشد. در حقیقت بلوکهای پوکهای از جدیدترین و کاربردیترین نوع بلوکها هستند که در سالهای اخیر در صنعت ساختمانسازی به کار رفتهاند. از جمله مهمترین مزایای استفاده از پوکههای معدنی و مزایای بلوک پوکهای میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
- غیرقابل احتراق بودن پوکه و مقاومت در برابر حریق
- رسانایی ضعیف پوکهها و امنیت بالا
- استحکام بالا در برابر فشار، وزن، ضربه و …
- وزن کم و سبک، نصب و اجرای راحت
- مقاومت بسیار خوب در برابر گرما، سرما و صدا و عایقبندی ساختمان
- مقاوم در برابر رطوبت
- برخورداری مواد معدنی مختلف و مقرونبهصرفه بودن و …
در کنار تمامی مزیتهای گفته شده، پوکههای معدنی میتوانند معایب و ایراداتی نیز داشته باشند که مهمترین آنها شامل مواردی همچون افزایش شکنندگی بلوکها در زمان ترکیب با نمک، مقاومت پایین بلوک در صورت استفاده از پوکههای صنعتی بیکیفیت و … اشاره کرد.
مقایسه بلوک سیمانی سبک پوکهای با بلوک معمولی
هرچند که بلوکهای معمولی و بلوک پوکهای از نظر وجود سیمان و آب در ترکیب اولیه کاملاً شبیه هستند اما تفاوتهای بسیار زیادی دارند و همانند مقایسه فوم بتن با پوکه معدنی میتوان به این تفاوتها پی برد. از مهمترین تفاوتهای این دو نوع بلوک میتواند به موارد زیر اشاره داشت:
- در بلوکهای معمولی و در بلوکهای پوکهای از پوکه معدنی و افزودنیهای خاص استفاده میشود
- تولید بلوک سیمانی سبک توسط دستگاه تمام اتوماتیک پیوسینگ و تحت پرس بالا انجام شده درحالیکه بلوک سیمانی معمولی با دستگاه کادونای دستی و بدون پرس تولید خواهد شد.
- بلوک پوکهای دو برابر بلوک معمولی ملات مصرف میکند تا پرس خورده و به ابعاد استاندارد برسد.
- قیمت بلوک سیمانی سبک پوکهای گرانتر از بلوک سیمانی معمولی است چراکه دارای علامت استاندارد بوده و مصالح تولید آن هزینه برتر هستند.
- بلوک پوکهای برای ساختمانسازی، سوله سازی، بیمارستان، ورزشگاه و هر نوع ساختوساز حرفهای مناسب بوده درحالیکه بلوک سیمانی مناسب ساختوساز معمولی مانند حصارکشی میباشد.
- بلوکهای پوکهای وزن کمتری نسبت به بلوک معمولی دارند
- این مصالح سبک ساختمانی مقاومت بیشتری در برابر ضربه، فشار و … نسبت به بلوکهای معمولی دارند
- بلوک پوکهای عایق صوت، حرارت و رطوبت است درحالیکه بلوک معمولی از این قابلیتها برخوردار نیست.
مهمترین کاربرد بلوک پوکهای
با توجه به ویژگیها، قابلیتها و مزیتهای متعددی که برای بلوکهای پوکهای سبک عنوان شد میتوان انتظار داشت که کاربردهای متعددی نیز برخوردار باشد. از جمله مهمترین کاربردهای این بلوکها میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
- استفاده در دیوارچینی ساختمان ها
- اجرای انواع دیوارهای غیر باربر
- اجرای تیغههای حصاری
- پارتیشنبندی فضاهای داخلی خانهها
- دیوارکشی پروژههای صنعتی و غیر صنعتی
- اجرای سقفهای تیرچهای و …
جمعبندی و نتیجهگیری
پوکه معدنی از جمله سنگهای آتشفشانی است که به دلیل ساختار اسفنجی و متخلخل خود از ویژگیهای منحصربهفردی همچون وزن کم، عایق خوب، مقاومت بالا و … برخوردارند. استفاده از پوکه معدنی در بتن و تولید بلوکهای سبک میتواند نقش پررنگی در کاهش وزن کلی سازه، افزایش ایمنی، افزایش سرعت ساختوساز، عایقبندی سازه و … داشته باشند. پوکهها از تنوع بالایی از نظر نحوه تولید، محل استخراج و ابعاد دانهبندی برخوردارند و میتوانند کاربردهای متعددی در تولید مصالح ساختمانی از جمله بلوک سبک پوکهای داشته باشند.
